Kredi notu bankaya yapılan ödemelerin ve borcun analiz edilmesi ile oluşturulan puandır. Kredi notunun düşük olması, banka tarafından sunulan kredi olanaklarından faydalanmaya engel olabilir. Kredi notu düşük olduğu takdirde banka müşteriyi riskli konumda görür. Bu durum kredi başvurularının olumsuz sonuçlanmasına sebebiyet verir.
Kredi notu, bankaya verdiğiniz bir teminattır. Kredi notunuz yüksek olduğu takdirde banka ödemelerinizi düzenli olarak yapacağınızdan emin olur. Bu durum, banka tarafından sunulan kredi olanaklarından yararlanma ihtimalini artırır.
Kredi risk puanı ya da Findeks Kredi Notu; kişilerin finansal ilişkileri göz önünde bulundurularak hesaplanır. Hesaplama esnasında kredi, kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarındaki ödeme alışkanlıkları dikkate alınır. Bunun yanı sıra müşterinin limiti borç durumu ya da bankacılık hizmetlerini hangi seviyede kullandığı gibi çeşitli etkenler de göz önünde bulundurur. Findeks notu ya da kredi riski puanlık 1 ile 1900 arasında değerlendirilir.
1’den 1900’e doğru ilerleyen not risk seviyesinin azaldığını gösterir. Risk seviyesinin azalması bankalar tarafından verilen kredi gibi hizmetlerden faydalanma ihtimalinin yüksek olduğunu gösterir. Ancak risk dediğiniz yüksekse bankalar size kredi gibi olanaklarını sunmak konusunda mesafeli durabilir. Bankaların kredi olanaklarından yararlanmak için kredi risk puanının düşük olması gerekir.
Kredi notu Findeks tarafından çeşitli bileşenlerin oranlanması alınarak oluşturulan bir puanlama sistemidir. Dönemsel olarak bileşenlerin oranlaması değişir ve yeni faktörler dahil edilir. Ancak buna rağmen kredi puan hesaplaması yapılırken göz önünde bulunduran temel faktörler bulunur. Kredi notunu oluşturan bileşenleri listelemek gerekirse:
Kredi puan hesaplaması esnasında bileşenler belirli oranlarda dikkate alınır. Bileşenlerin hangi oranlarda dikkate alındığı dönemsel olarak değişkenlik gösterebilir. Ancak kredi puan hesaplaması esnasında göz önünde bulunduran en önemli etken ödeme alışkanlığıdır. Eğer kredili kredi kartı borçlarınızı sizlere verilen süre dahilinde ödüyor ve geciktirmiyorsanız, bu durum kredi puanınızdan yüksek olacağı anlamına gelir.
Kredi kartı ya da kredi ödemeleri son ödeme tarihinden bir ya da iki gün sonra yapılsa dahi gecikme olarak algılanacağı için kredi notunun düşmesine neden olur. Dolayısıyla kredi puan hesaplamasını en çok etkileyen bileşen kredi ödeme alışkanlığıdır.
Kredi puanı hesaplama esnasında dikkat edilen bir diğer etken ise kredi kullanım yoğunluğudur. Düzenli ödeme ve kredi kullanım geçmişine sahip kişilerin kredi puanları daha yüksektir. Kredi kullanım yoğunluğu notunuzu %18 oranında etkiler. Yeni kredi alınmış olması ise kredi notunu %5 oranında etkileyerek kredi puan hesaplamasına katkıda bulunur.
Kredi notları 1 ila 1900 arasında değişkenlik gösterir. Kredi notunun hesaplanması esnasında kişinin finansal hareketlerinin tamamı analiz edilir.
Yüksek riskli kredi grubuna dahil olan kişilerin banka tarafından sunulan finansal avantajlardan ve fırsatlardan faydalanması söz konusu değildir. Yüksek riskli kredi notuna sahipseniz, finansal fırsatlardan yararlanmak adına kredi notunuzu yükseltmeniz gerekir.
Kredi notu düşmesi farklı sebepler dolayısıyla meydana gelebilir. Kredi notu düşük olduğu takdirde bankalar tarafından kara listeye alınabilirsiniz. Bu durum banka tarafından sunulan kredi gibi avantajlı fırsatlardan yararlanmanızın söz konusu olmayacağı anlamına gelir.
Kredi notunu düşüren sebepleri listelemek gerekirse;
Asgari tutar kredi kartı borcunun son ödeme gününe kadar ödenmesi gereken en düşük tutardır. Kredi kartlarınızın yalnızca asgari tutarını ödüyor olmak kredi puanınız adına olumlu bir etki yaratmaz. Kredi kartınızın yalnızca asgari miktarını ödediğiniz takdirde kalan borç miktarına akdi faiz uygulanır. Bu durum ödemeniz gereken toplu miktarın daha yüksek olmasına neden olurken, kredi puanınızın da düşmesine sebebiyet verir.
Kredi notu yükselmesi için izleyebileceğiniz farklı yöntemler bulunur. Bu yöntemler sayesinde banka tarafından sunulan kredi olanaklarından yararlanabilirsiniz. Ancak kredi puanınızın yükselmesi için yöntemleri belirli bir süre boyunca izlemeniz gerektiğini unutmamalısınız.
Kredi puanınızın artmasını sağlayan yöntemler arasında:
Banka tarafından sunulan kredilerden yararlanmak istiyorsanız kredi notunuzun mutlaka yüksek olması gerekir. Riskli grupta olan kişiler banka tarafından sunulan kredilerden faydalanamaz. Bankaların müşteriye güven duymasını sağlayan bir teminat olarak ele alınabilecek kredi notu belirlenirken dikkate alınan farklı faktörler vardır. Bu faktörler:
Banka tarafından verilen kredi belirli bir süre dahilinde müşteri tarafından ödenir. Kredinin ne kadarlık miktar ile ne kadar süre boyunca ödeneceği, banka ve müşteri tarafından kararlaştırılır. Kredilerin ilk bir yılının düzenli olarak ödeniyor olması kredi notu adına çok önemlidir. Eğer elinize geçen toplu para ile kredinizi kapatmak istiyorsanız ilk bir yıl kapatmanız önerilmez. İlk bir yıllık süreç dahilinde ödemelerinizi düzenli olarak yaparak kredi notunuzun olumlu yönde etkilenmesini sağlayabilirsiniz.
Banka tarafından müşterilere sunulan krediden 14 günlük süre içerisinde herhangi bir sebep olmaksızın cayabilirsiniz. Bu durum müşterinin cayma hakkıdır. Ancak bankadan talep ettiğiniz ve onaylanan krediden caymanız kredi notunuzun olumsuz yönde etkilenmesine sebep olabilir.
Kredi notunu yükseltmek adına ödenmesi gereken borçlar arasında telefon faturalarını bulunur. Ödenmemiş veya gecikmeye düşmüş bütün borçlar kredi notunu olumsuz yönde etkiler. Dolayısıyla eğer telefon faturanızı ödemiyorsanız bu durum kredi notunuzun olumsuz yönde etkilenmesine sebep olur.
İşletmelerin büyüklüğü fark etmeksizin tamamı belirli vergilerden sorumludur. Vergi borçlarına ödemeyen işletmeler yasal işlemler ile karşılaşır. Bu gibi durumlarda hukuki bir süreç meydana gelir. Ancak verdiğinizi ödemediniz ilk aşamada kredi notunuz düşmez. Kredi puanınız belirlenirken vergi borcunuz göz önünde bulunduruluyor olsa da, bankalar ile olan finansal ilişkileriniz ön planda tutulur.
Sanılanın aksine kredi taksitinin son gününden önce ödemek kredi puanınızı olumlu yönde etkilemez. Kredi taksitini erken ödeyerek kredi notunuzda herhangi bir değişikliğe sebep olmazsınız. Ancak kredi taksitinin son günü geçmeden ödeyerek olumsuz yönde etki etmesine engel olabilirsiniz.
Kredi kartı da dahil olmak üzere bankalara yapmanız gereken ödemeleri günü geçirmeden yapmanız önerilir. Bir gün dahi geçse bu durum kredi puanınızın olumsuz yönde etkilenmesine sebep olur. Bunun yanı sıra ödeme tarihi geçirilen ödemeler için bankalar sizden belirli bir faiz oranı talep eder. Dolayısıyla kredi puanınızın olumlu yönde etkilenmesi için mutlaka kredi taksitini son gününü geçirmeden ödemeniz gerekir.
Kredi puanınız belirlenirken göz önünde bulundurma çeşitli etkenler vardır. Bankalar ile finansal ilişkileriniz bu etkenlerin başında gelir. Kredi notunuz belirlenirken ödemelerinizi düzenli olarak yapıp yapmadığınız sorgulanır. Dolayısıyla kredi puanınızı artırmak için kredi kartlarını aktif olarak kullanıyor olmanız gerekir. Kredi kartlarından otomatik ödeme talimatı vermek kredi notunuzun yükselmesine katkıda bulunur.
Farklı bankaların sunduğu kredilere ya da tek bir banka tarafından sunulan farklı kredilere başvurmak kredi notunuzu olumsuz yönde etkilemez. Ancak başvurduğunuz kredilerden olumsuz yönde yanıt almak, kredi puanını düşürür. Banka kredi başvurunuzu değerlendirirken birçok farklı etkeni göz önünde bulundurur. Farklı bankalara ya da farklı kredilere yaptığınız başvuruların olumsuz şekilde yanıt alması da kredi puanınızı düşen etkenler arasında yer alır.
Kredi notunuzu sorgulamak kredi puanınızı düşürmez. Finansal avantajlardan faydalanmadan önce kredi notunuzu sorgulamak, daha mantıklı bir plan yapmanızı sağlar. Bunun yanı sıra kredi notunuzu sorgulayarak puanınızı olumsuz yönde etkilemeniz söz konusu değildir.
Kredi notu öğrenmek için Findeks ya da bankalar tercih edilebilir. Kredi kayıt bürosuna ait bir marka olan Findeks, belirli bir ücret karşılığında kredi notunuzu öğrenmenizi sağlar. Bunun yanı sıra kredi notu sorgulama işlemi bankalar tarafından da gerçekleştirilir. Tüm bu yöntemlerin haricinde e-Devlet aracılığıyla ücretsiz bir şekilde kredi notu öğrenilebilir. Arama motoruna kredi notu öğrenme yazarak çıkan talimatlara uygun şekilde ilerleyebilir ve kredi notunuzu öğrenebilirsiniz.
SMS aracılığı ile kredi notunuzu öğrenmek istiyorsanız T.C. Kimlik numaranızı yazarak bir boşluk bırakıp ardından doğum yılınızı yazmalısınız. Bu bilgileri 1122’ye SMS gönderdiğiniz takdirde kredi notunuz hesaplanır. Kredi notu öğrenmek için ödemeniz gereken fatura üzerinden tahsil edilir. SMS aracılığı ile kredi notu öğrenmek oldukça pratik bir işlemdir ve birkaç dakika içerisinde gerçekleşir.