Bitcoin (BTC) Nedir? Bitcoin Nasıl Alınır?

Yazılımın hayata geçirilmesi (oluşturulması), 2009 yılında Bitcoin ağının kullanıma açılması ve gerçekleşen ilk Bitcoin madenciliği ile sağlanırken Satoshi Nakamoto da Bitcoin ile ilgili her şeyin kaynağı olan kişi ya da grubun ismi olarak tarihteki ayrıcalıklı yerini aldı. Bu arada tek bir kişi olup olmadığı bilinmiyor, takma isim olduğu iddiası da hayli yaygın. Gerçek dünyadaki ilk kullanımı ise 2010’da 10.000 Bitcoin karşılığında iki adet pizzanın satın alınması oldu.

Her ne veya kim olursa olsun Satoshi, paylaştığı dokümanda ‘alternatif bir para biriminden’ söz ederek merkeziyetsiz, yeni ve dijital bir para birimi oluşturmaya dair detayları kamuoyuyla paylaşarak büyük etki uyandırdı. Peki, bu sofistike etkinin devamında, çağımızın en popüler kripto varlığı olan Bitcoin (BTC) nedir, özellikleri nelerdir ve ne işe yarar?

Bitcoin Nedir?

Bitcoin, dağıtılmış kayıt defteri sistemi (distributed ledger) olan blokzinciri üzerine inşa edilmiş, merkeziyetsiz ve dijital/kripto para birimine Bitcoin denir. Bitcoin’in fiziksel formu yoktur, dolayısıyla internete özgüdür. Sektördeki en önemli kripto varlık olan Bitcoin, Satoshi Nakamoto tarafından tasarlanan ve blockchain (blokzinciri) teknolojisi adıyla bilinen dağıtılmış kayıt defteri sistemi üzerine inşa edilen bir dijital varlıktır. İsmi, dijital dünyada kullanılan en küçük veri birimleri, yani ‘0’ ve ‘1’lerden oluşan ikili sayıları ifade eden ‘bit’ kelimesinden türetilirken fiziksel bir formu bulunmaz. Bitcoin kısaltması ise “BTC”dir.

Blokzinciri adı verilen teknoloji temelinde kaydedilip saklanan Bitcoin; transfer edilebilir, yatırım aracı olarak değerlendirilebilir, ödemelerde kullanılabilir ve teknolojisi itibarıyla belirli koşullar çerçevesinde güvenlidir. Peki, nasıl ortaya çıktı, çalışma mekanizması nedir?

💡Bu arada Bitcoin meraklılarının faydalanabileceği önemli bir bilgi kaynağı olan Bitcoin.org web sitesi, Bitcoin teknik dokümanının yayınından iki ay önce kaydedildi. Bitcoin.org vasıtasıyla Bitcoin’i tasarlayan ekibinin izini bulmak isteyenler, kamuya açık kayıtlarda isim listeleme zorunluluğu bulunmayan gizlilik öncelikli bir alan adı kayıt hizmeti kullanıldığı için amaçlarına ulaşamadı.  

Bitcoin’in Temel Özellikleri

Bitcoin temel özellikleri şöyle sıralanabilir;

• En yaygın kripto varlık ve kripto para türüdür,
• Kullanmak ve yatırım yapmak için yasal bir alternatiftir,
• Değer aktarmanın bir yoludur; hızlı ve ucuz şekilde transfer edilebilir,
• Değer artışları ve düşüşleri, diğer tüm kriptolardan daha fazla ilgi uyandırır,
• Kripto sektörü genelinde negatif-pozitif etki potansiyeli yüksektir,
• BTC’de değer dalgalanmaları yaygındır,
• İşlem doğrulamada iş kanıtı (Proof of Work – PoW) mekanizmasını kullanır,
• BTC’de güvenlik ve çifte harcamayı engelleme odağında “mutabakat” (consensus) adı verilen bir mekanizma vardır,
• Toplam BTC arzı bellidir: 21 milyon,
• Kriptografik güvenlik protokolleri barındırır,
• BTC madenciliği, yüksek enerji tüketir. Çünkü iş kanıtı mutabakat mekanizması kullanılır ve bu nedenle enerji tüketimi, diğer mutabakat mekanizması kullanan blokzincirlere göre daha yüksektir.

Bitcoin Nasıl Ortaya Çıktı?

Bitcoin, günümüzün en çok ilgi uyandıran konulardan ve ortaya çıkışı da bir teknik dokümana dayanır. Bu kapsamdaki “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” (Birebir Türkçe karşılığı ile “Bitcoin: Eşler Arası Elektronik Nakit Sistemi”) başlıklı makale, Satoshi Nakamoto tarafından hazırlandı ve sözü edilen “Bitcoin” isimli yazılım da kısa süre sonrasında hayata geçirildi. Satoshi Nakamoto ismi kripto ekosistemindeki en gizemli konularından, çünkü takma ad olarak bir kişiyi mi, yoksa oluşumu ya da grubu mu temsil ettiği net değil.

“Gizemli isim” tarafından 31 Ekim 2008 tarihinde (anekdot olarak Cadılar Bayramı olarak kutlanan günde) paylaşılan dokümanda, ‘alternatif bir para biriminden’ söz edilerek merkeziyetsiz, yeni ve dijital bir para birimi (varlık) oluşturmaya dair detaylar kamuoyuyla paylaşıldı. Bu kapsamda blokzinciri teknolojinden ve dağıtılmış kayıt defteri sistemi üzerine inşasından, merkeziyetsiz oluşuna kadar ki tüm detaylar kamuoyuyla paylaşıldı ve Bitcoin ilk kez ortaya çıktı.

Ek bilgi olarak teknik dokümanından sonra 2009’da Genesis Bloğu adı verilen ilk Bitcoin blogu oluşturuldu ve Bitcoin ağı kullanıma açıldı, madencilik (mining) başladı. 2010’a gelindiğinde Bitcoin Market adı verilen borsa prototipi oluşturuldu ve Bitcoin, ABD doları cinsinden alınıp satılabilen bir kripto para durumuna geldi. 9 Şubat 2011’de 1 Bitcoin’in değeri, o dönemin ilk ve popüler kripto borsalarından birinde 1 ABD doları ile eşit seviyeyedeydi. Günümüzde ulaştığı çok farklı noktanın başlangıcına işaret eden 2011’de 1 Bitcoin, 1 dolardı özetle.

Bitcoin ortaya çıkışı noktasında 2008-2009 global finansal krizi önemlidir. Çünkü ilgili teknik doküman, ekonomik zayıflama ortamında yayınlandı ve ister önceden kurgulanmış olsun, ister tesadüf olsun kimilerinin mevcut ekonomik sisteme alternatif araması gibi spekülatif bir dayanak noktalarından söz edilmektedir.

Bitcoin’in Çalışma Mekanizması ve Blockchain

Kripto varlıklara yatırım yapmayı düşünenler için çalışma prensiplerini anlamak faydalı olabilir. İtibari paralara dijital bir alternatif olmayı amaçlayan Bitcoin, öncelikle değer saklama ve değişim aracı olarak tasarlandı. Bu bağlamda Bitcoin, kişiye ya da şirkete ait değildir ve internet bağlantısına sahip herkesin katılım gösterebileceği tamamen açık bir ödeme ağıdır. 

Kripto paralar, internete özgüdür ve işlemlerin işlenmesi için herhangi bir kurum ya da kuruluş gerekmez. BTC çalışma mekanizması için temel argüman, merkeziyetsiz eşler arası bir veri tabanı olan ve dağıtık dijital defter olarak ifade edilen blokzinciri teknolojisidir. Kendi blokzinciri üzerinde işler ve çalışır. Bu noktadaki en önemli unsur, merkeziyetsiz eşler arası bir veri tabanı olan blokzinciri teknolojisidir.  Blokzinciri, tek bir işletmenin kontrolünde değildir, herkes tarafından görülebilir. 

Blokzincirinde işlemler, ağdaki tüm kullanıcılar tarafından doğrulanır ve zincire benzeyen bloklara eklenir. Her blok, bir önceki blogun verilerini de barındırdığı için değiştirilemez. Aynı zamanda bir blokzinciri sistemidir ve ilgili sistem de kronolojik olarak zincirleme temelinde blok içerisine kayıtlı ve zaman damgalı işlemleri kapsar. Tüm BTC işlemleri sanal bir deftere benzeyen blokzincirine kaydedilir. Söz konusu “defter”, etkili bir şekilde kronolojik işlem listesidir ve bitcoin ağına bağlı olan her bilgisayarda kopyalanır, dünya çapında çok miktarda bilgi işlem gücü kullanılarak sürekli olarak kontrol edilir ve güvence altına alınır.

Çalışma sisteminde işlemlerin doğruluğunu sağlayan algoritmalar önem taşır, ayrıca Bitcoin ağındaki düğümler (node’lar), açık kaynaklı bir yazılımla çalışır. Üretimi için sıklıkla işlem gücü yüksek bilgisayarlar kullanılarak kripto madenciliği yapılır. “Mining” olarak da anılan kripto madenciliği, esasen Bitcoin ve diğer kripto varlıkları oluşturma sürecinin adıdır. Bu süreç, blokzincirine yeni işlemler eklenmesi, blokzinciri ağında “yeni bloklar” oluşturulması, işlemlerin onaylanması gibi bir dizi aşama içerir.  Daha fazla detaya hazır mısınız?

Bitcoin Madenciliği Nedir?

Bitcoin madencileri, oluşturdukları Bitcoin için belirli bileşenlere sahip ödüller kazanırlar. Sistem genellikle iki bileşenden meydana gelir: Blok ödülü ve işlem ücretleri. Bitcoin madenciliğinde her bir yeni blok için ‘madenciler’, belirli miktarlarda Bitcoin ödülü kazanır. Ayrıca BTC, 21 milyon adetle sınırlı arzı ile tanınır.

Bitcoin madenciliğine başlamadan önce izlenmesi gereken aşamalar var. Bunlar donanım, cüzdan (wallet) oluşturma, madencilik havuzu seçimi ve sisteme ilgili yazılımı yüklemedir. Tüm bunların ardından madenciliğe başlanır.

Bitcoin madenciliğinde donanım seçimi kritik bir adımı temsil eder. Çünkü özel olarak üretilmiş cihazların kullanımı gerekir. Genel itibarıyla zorluk seviyesine ve bütçeye göre gerçekleştirilen tercihlerdir. Bitcoin ve diğer kripto varlıkların depolanması ve işlemler yapılması ise cüzdanlar ile mümkün hale gelir.

Tek başına madencilik yapmak yerine ücretler ve ödeme sistemi gibi belirli özelliklere sahip genel bir ‘madencilik havuzuna’ katılmak yaygın şekilde tercih edilir. Uygun madencilik yazılımının yüklenmesi sıradaki adımdır. Donanım bağlandıktan ve yazılım çalıştırıldıktan sonra kripto madenciliği serüveni başlayabilir.

Bitcoin Alım-Satım Süreci ve Güvenli Saklama Yöntemleri

Bitcoin alım-satım işlemleri genel itibarıyla basittir. Kripto borsası denilen platformlar üzerinden işlemler gerçekleştirilebilir. Süreç kayıt, kripto para borsasına kaynak aktarımı ve aktarılan para ile Bitcoin alımı şeklindedir. Halihazırdaki Bitcoin miktarının istenen herhangi bir kısmının satışı gerçekleştirilebilir. Alış-satış için emir verilir ve bekleme süreleri çok düşüktür, işlemler hızlıca gerçekleşir.

Kripto borsaları haricinde bazı ülkelerde bulunan Bitcoin ATM’ler, P2P piyasaları denilen diğer kişilerden direkt kripto alımı yapılabilen platformlar ve geleneksel online aracı kurumlar üzerinden de işlemler sağlanabilir.

Bitcoin’in saklandığı, bir başka deyişle muhafaza edildiği yere kripto cüzdanı denir. Bitcoin ve tüm kripto varlıklar, gerektiğinde kullanılmak esasıyla blokzinciri teknolojisini temel alan kripto cüzdanlarda saklanabilir.

Birçok kripto cüzdan türü mevcuttur; bu bağlamda hosted ve unhosted wallet (sırasıyla barındırılan ve barındırılmayan cüzdan), kripto varlıkların saklanış biçimlerini ve kim tarafından kontrol edildiğini dair terimlerdir. Barındırılan cüzdan, üçüncü taraflarca sunulan cüzdanları, barındırılmayan cüzdan ise kişilerin yönetimindeki bireysel cüzdanları (self-hosted) ifade eder. Kripto cüzdan türleri ile ilgili güvenli depolama sistemlerine ise soğuk ve sıcak cüzdan adı verilir. Her biri farklı özellikler taşır ve kripto varlıkların kullanım senaryolarına (kısa-uzun süreli depolama, vb.) göre tercih edilebilir. Ayrıca güvenlik prosedürleri, belirli gereklilikler içerir.

Bitcoin’in Kullanım Alanları ve Avantajları

Bitcoin kullanım alanları şöyledir;

• Değer saklama ve yatırım aracıdır,
• Alternatif bir varlık transferi ve finans yöntemidir, 
• Ödeme yöntemi olarak sunulabilmektedir,  
• Mikro ödemelerde kullanılır,
• Riskten korunma amaçlı tercih edilmektedir, 
• BTC kullanım alanları arasında çeşitli yazılımlara (DeFi uygulamaları, vb.) temel oluşturması da vardır. 
  

Tarihte küresel ölçekte kabul gören ilk kripto varlık olan Bitcoin avantajları ile dikkat çeker. Bunlar arasında öne çıkanlar şöyle sıralanabilir; 

• Yasaldır, 
• Yenilikçi ve teknolojiktir, 
• Sınırlı arzı nedeniyle potansiyeli yüksek bir değer saklama aracı işlevi sunar, 
• Aracısız işlemlere olanak tanır, 
• Sınır ötesi işlemlerde kolaylık ve maliyet avantajı sağlar, 
• Yatırım ve ödemelerdeki işlem süreleri hızlıdır, 
• Pratik bir yatırım ve ticaret alternatifidir,
• Merkeziyetsiz yapıdadır ve tek bir hata noktası bulunmaz, bu bağlamdaki kriptografik yapısı itibarıyla nispeten daha güvenlidir,
• Evrenseldir, dünyanın her yerinden internet bağlantısı ile ulaşılabilir. 

Bir başka detay bilgi olarak, İlk bitcoin ETF’lerinin 2021 yılında ve spot BTC ETF’lerinin ise Ocak 2024’te onaylanmasına ek olarak ABD dışındaki borsalarda da 2020’li yıllardan beri BTC ETF’lerinin bulunuyor olmasının, bu kripto para biriminin popülerliğini daha da artırdığını ifade edelim. 

Bitcoin’in Dezavantajları ve Riskleri

Bitcoin'in dezavantajları ve belli başlı riskleri şunlardır; 

• Fiyat dalgalanmalarına açıktır, bu yönüyle yatırımlarda stratejik yaklaşımı gerekli kılar,  
• Yatırımda zamanlama faktörü önemlidir ve bu nedenle piyasaların yakından izlenmesi önerilir,
• İşlemler nispeten yavaştır,
• Anonim oluşu suçla ilişkilendirilmesini beraberinde getirmektedir ve bu alandaki kamusal önlemler artırılarak devam etmektedir. 

Bitcoin Yatırımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Varlık dağılımı yapılırken hangi varlıklara, nasıl ve ne kadar yatırım yapılacağı sorularının yanıtlarının aranması tavsiye edilir. Yatırım öncesinde gelir ve toplam varlık seviyelerinden yatırım hedeflerine, portföy çeşitlendirmeden taktiksel varlık dağılım yöntemlerine kadar bir dizi bileşenin de göz önünde bulundurulması önerilir.

Bu noktada Bitcoin, portföy çeşitlendirme açısından potansiyel getiri alternatifi olarak değerlendirilebilir. Ancak bazı kritik faktörlere önem verilmesi gerekir. Zira Bitcoin ve genel hatlarıyla kripto para piyasaları volatil ve risklidir. Ayrıca spekülasyonlara açık yapılar barındırır, sonuç olarak fiyatlar hızla yükselip düşme potansiyeline haizdir ve Bitcoin yatırımı yaparken dikkat edilmesi gerekenler de şöyle sıralanabilir;

• Genel piyasa trendleri takip edilmeli,
• BTC ile dolaylı ya da direkt ilgili (FED kararları gibi) global gelişmeler ve haber akışları takip edilmeli,
• Eğer kısa vadeli yatırım söz konusuysa zamanlamaya önem verilmeli, yatırım stratejileri belirli koşullar altında güncellenmeli,
  Dipnot: Getiri potansiyeli açısından orta-uzun vadeli BTC yatırımı da öne çıkan bir alternatiftir.
• Fiyatların çok yükseldiği zamanlarda kâr amaçlı satışların gelebileceği ve bunun da Bitcoin fiyatı için negatif etki unsuru olabileceği unutulmamalı,
• Önemli kararların yorgunken verilmemesi gibi psikolojik etki argümanlarına önem verilmeli,
• Yanlış tuşa tıklama-dokunma gibi (alım yerine satış tuşuna basmak) ihtimallere karşı acele etmeden özenli olunmalı,
• Finansal okuryazarlık yetkinliği ihmal edilmeli, araştırmalar yapılmalı,
• Kripto para borsalarının komisyon, vb. ek giderlerine hakim olunmalı,
• Dolandırıcılık ihtimalleri, gizlilik ve siber güvenlik prosedürlerine gereken önem verilmeli,
• Platformlardaki koşullu emir (stop-loss) gibi. teknolojik araçlardan yararlanmak fayda sağlayabilir.

Mobil Bankacılık kanallarımızdan anlaşmalı kripto para platformlarına 7/24 Türk lirası para transferlerinizi yapabileceğinizi, Bitcoin ve diğer kripto paralara yatırım işlemlerinizi zaman kaybetmeden kolayca gerçekleştirebileceğinizi biliyor muydunuz? Kripto Market’den anlaşmalı kripto para platformlarına 7/24 Türk lirası Kripto para transferi yaparak kolayca gerçekleştirebilirsiniz.

Kripto para transferi için Kripto Market sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bitcoin (BTC) nedir ve nasıl alınır sorularının yanıtlarını tüm yönleri ile aktardığımız bu kapsamlı içerikte şunları öğrendik:

• Ana hatlarıyla Bitcoin kavramı,

• Bitcoin nasıl ortaya çıktı?

• Bitcoin özellikleri nelerdir?

• Bitcoin’in çalışma mekanizması ve blockchain,

• Bitcoin madenciliği nedir?

• Bitcoin alım-satım süreci ve güvenli saklama yöntemleri,

• Bitcoin yatırımında dikkat edilmesi gerekenler.

• Bitcoin’in kullanım alanları ve avantajları,

• Bitcoin’in dezavantajları ve riskleri.

Finansal okuryazarlık, ekonomik terimler, ilginç bilgiler ve daha fazlası için bizi takip etmeye devam edin.