Politika Faizi Nedir?

Politika Faizi Nedir?

Ülke merkez bankalarının kısa vadeli faiz oranlarına yön verme esasıyla belirlediği orana politika faizi denir. Politika faizi, bankalar arasındaki borçlanma detayları ile kredi ve mevduat faiz oranlarını etkiler. İlgili faiz oranı; piyasalarda güven tesisi, finansal istikrar, enflasyonun kontrol altına alınması ve büyümenin teşvik edilmesi gibi hedefler doğrultusunda belirlenir.
Politika faizleri, genellikle planlı ve düzenli olarak gerçekleştirilen merkez bankası toplantılarından sonra açıklanır. Toplantı takvimleri değişkenlik gösterebilir.

Politika Faizi Ne İşe Yarar?

Merkez bankaları tarafından belirlenen politika faizi, enflasyonun seyrini belirlemede etkindir.  Politika faizinin işlevleri şunlardır;

• Enflasyonu kontrol etmek,
• Ekonomik büyümeyi dengelemek,
• Döviz kurlarına yön vermek,
• Beklentilere şekil vermek,
• Finansal istikrarı tesis etmek,
• Tasarruf ve yatırım kararlarına şekillendirmek.
  

Politika Faizi Nasıl Belirlenir?

Politika faizini belirlemek, merkez bankalarının asli görevidir. Bu bağlamda politika faizi, global değişkenler ve göstergeler eşliğinde ekonomik hedef planlamalarına göre belirlenir. Ayrıca enflasyon, büyüme ve işsizlik verileri politika faizinin belirlenmesi sürecine doğrudan etki eder. Zira merkez bankaları, enflasyonu dengede tutmak ister. Enflasyonun yüksek olduğu ekonomilerde politika faizi genelde artırılır, enflasyonun yüksek bir seviyeden daha düşük seviyelere inen ekonomilerde ise düşürülür. 

Ek olarak yavaşlayan ekonomilerde politika faiz oranları genellikle indirilir. Politika faizinin işsizlik oranı ile ilişkisi ise düşük oranların piyasalara hareket kazandırması ve bunun da işsizlik oranının azaltmasıdır.

Politika faizinin belirlenmesine etki eden diğer unsurlar ise;

• Dış ticaret dengesi,
• Cari işlemler dengesi,
• Diğer ülkelerdeki politika faiz oranlarıdır.

Politika Faizi Düşerse Ne Olur?

Politika faizi düştüğünde kredi faizleri de düşer, yatırımlar artar ve genelde borsa yükselir. Enflasyonun kontrolünde sapmalar kaydedilebilir. Şirketlerin borçlanma maliyetleri azalır ve büyüme planları uygulamaya geçirileceği için ekonomik büyüme hızlanır.

Öte yandan döviz kurları artar ve mevduat faizi getirisi düşer. Bunun sonucu olarak yatırımdan ziyade tüketim eğilimi gelişebilir. Ayrıca bankalar nezdinde finansman maliyetleri azalır.

Politika Faizi Artarsa Ne Olur?

Politika faizi arttığında etkileri birçok yönden hissedilir. Kredi faizlerinde artış, yatırıma yönelim, borsada düşüş, ekonomik göstergelerde olumsuzluklar kaydedilirken enflasyon kontrol altına alınabilir.

Politika faizlerinin artması, şirketlerin borçlanma maliyetlerinin de artması demektir. Ayrıca işletmelerin büyüme ve yatırım planları genelde düşük seyirde ilerler. Bu da ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.

Yabancı para birimlerine karşı yerel para birimlerinin değer kazandığı ya da değerini koruduğu bir ortam hâkimdir. Yüksek mevduat faizi getirisi söz konusu olabilir ve bu doğrultuda yatırımda bulunma eğilimi artabilir. Son olarak bankalar nezdinde finansman maliyetleri artar.

Son olarak politika faizi sabit kalırsa, ekonomideki mevcut koşulların devamlılığı ağırlık kazanabilir. Krediler ve mevduat faiz oranları sıklıkla aynı kalır ve yaygın bir etki olarak politika faizlerinin sabit kalması, ekonomik sonuçlar yönünden ani ve sert değişikliklere neden olmaz.

Politika Faizinin Ekonomi Üzerindeki Önemi Nedir?

Akademik çalışmalar ve merkez bankası raporlarına göre politika faizlerinin belirlenirken kural temelli, ölçülebilir, şeffaf, hedef odaklı, ileri görüşlü, global/yerel şoklara dayanıklı ve hesap verebilir özellikler taşımasıdır. Örneğin, kısa vadeli mevduat faizlerinde doğrudan belirleyici rol üstlenmesinin yanı sıra sapma görüldüğünde hızla düzeltme yapabilme özellikleri taşır. Bu kapsamdaki politika faizleri, her biri kendi içerisinde farklı etki alanları barındıran fiyat ve istikrar hedefleri ile örtüşmesi halinde gelecek beklentilerine olumlu ve denge esaslı katkılar sağlar.

Merkez bankaları tarafından belirlenen politika faizi, enflasyonun seyrini belirlemede etkindir. Bu yöndeki faiz değişkenliklerinde enflasyon/çıktı etkisinin net olması beklenir ve çoklu denge riski azalır.

Politika faizi, yatırımlara yön verir. Çünkü ilgili oranları, mekanizması gereği mevduat faizlerinden döviz kurlarına birçok parametrede belirleyici ya da yön verici rol üstlenir. Dahası yabancı yatırımcıları çekmek maksatlı olarak politika faizleri artırabilir. Düşük politika faiz oranları ise yabancı sermaye çıkışı sonucu doğurabilir.

Politika Faizi Hangi Araçlarla Desteklenir?

Merkez bankaları, hedeflere yönelik olarak politika faizlerini destekleyici araçlar kullanabilir. Bunlar, merkez bankaları tarafından belirlenen çeşitli işlemler, oranlar ve programlardır. Ayrıca döviz müdahaleleri, makro ihtiyati tedbirler gibi araçlar söz konusu olabilir. Genel itibarıyla politika faizi aşağıdaki araçlarla desteklenir;

• Açık piyasa işlemleri,
• Zorunlu karşılık oranları,
• Merkez bankası borç alma oranları,
• Merkez bankası borç verme oranları,
• Varlık alım-satım programları.

Politika faizi nedir sorusunun yanıtlarını tüm yönleri ile aktardığımız bu kapsamlı içerikte şunları öğrendik:

• Genel hatlarıyla politika faizi kavramı,
• Politika faizi ne işe yarar?
• Politika faizi nasıl belirlenir?
• Politika faizi düşerse ne olur?
• Politika faizi artarsa ne olur?
• Politika faizinin ekonomi üzerindeki önemi nedir?
• Politika faizi hangi araçlarla desteklenir?

Finansal okuryazarlık, ekonomik terimler, ilginç bilgiler ve daha fazlası için bizi takip etmeye devam edin.